Ευρωπαϊκή ασπίδα της δημοκρατίας: συστάσεις κατά της ξένης παρέμβασης και της παραπληροφόρησης

Η Ειδική Επιτροπή για την Ευρωπαϊκή Ασπίδα της Δημοκρατίας (EUDS) συστάθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ήδη τον Δεκέμβριο του 2024 ως διάδοχος των προηγούμενων επιτροπών INGE που ασχολούνταν με την ξένη παρέμβαση. Μετά από ενάμιση χρόνο εργασίας, υπέβαλε την τελική έκθεση με συστάσεις, την οποία το Κοινοβούλιο ψήφισε κατά τη σύνοδο ολομέλειας στο Στρασβούργο. Εισηγητής ήταν ο Tomas Tobé (EPP)· στη σύνταξη του κειμένου συνέβαλαν επίσης οι σκιώδεις εισηγητές των S&D, Renew και Greens/EFA – δηλαδή των υπόλοιπων τριών δημοκρατικών ομάδων – καθώς και των ECR, PfE, ESN και The Left, οπότε επρόκειτο για μια έκθεση με πλήρη πολιτική κάλυψη σε όλο το πολιτικό φάσμα.

Στον πυρήνα των συστάσεων βρίσκεται η πρόταση για τη δημιουργία ενός κέντρου της Ένωσης για τη δημοκρατική ανθεκτικότητα – ενός ανεξάρτητου κέντρου αριστείας κατά της ξένης παρέμβασης στον τομέα της πληροφόρησης και της παραπληροφόρησης, με σαφή εντολή, προϋπολογισμό και υποχρεωτική συμμετοχή των κρατών μελών. Η έκθεση χαρακτηρίζει τη Ρωσία ως την κύρια εξωτερική απειλή για την ευρωπαϊκή δημοκρατία λόγω των υβριδικών επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές (κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, εμπρησμοί, κατασκοπεία, παρεμβολές σημάτων) και αναφέρει ως περαιτέρω παράγοντες τη Λευκορωσία, την Κίνα, το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα. Ζητά την επέκταση των κυρώσεων σε όσους διευκολύνουν την παραπληροφόρηση ή βοηθούν στην παράκαμψη των υφιστάμενων κυρώσεων, και καταδικάζει τις ρωσικές «μαύρες λίστες» με πολιτικά κίνητρα, στις οποίες περιλαμβάνονται αξιωματούχοι της ΕΕ, δημοσιογράφοι και ευρωβουλευτές.

Στον ψηφιακό τομέα, οι συστάσεις δεν ζητούν νέα νομοθεσία, αλλά τη συνεπή εφαρμογή του DSA και του νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη – οι πλατφόρμες θα πρέπει να φέρουν την ευθύνη για την καταπολέμηση των «bot» που επηρεάζουν τις εκλογές. Όσον αφορά την εκλογική ανθεκτικότητα, προτείνει να καταταχθεί η εκλογική υποδομή ως κρίσιμη, να εφαρμοστεί η αρχή «γνώριζε τον δωρητή σου» στις πολιτικές δωρεές μέσω κρυπτονομισμάτων, να ληφθούν μέτρα κατά των deepfakes και των παραπλανητικών διαφημίσεων, καθώς και να προστατευθούν οι λίστες υποψηφίων. Τονίζει επίσης την ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας, την υποστήριξη της ανεξάρτητης κοινωνίας των πολιτών, τη χρηματοδότηση της ερευνητικής δημοσιογραφίας και την καθιέρωση της «Ευρωπαϊκής Ημέρας Ετοιμότητας» στις 24 Φεβρουαρίου – επέτειο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

Η Ολομέλεια ενέκρινε τη σύσταση με 420 ψήφους υπέρ, 220 κατά και 26 αποχές. Στις τέσσερις δημοκρατικές κοινοβουλευτικές ομάδες επικράτησε σχεδόν πλήρης ομοφωνία – το EPP, το S&D και το Renew ψήφισαν ομόφωνα υπέρ, ενώ οι Πράσινοι/EFA σχεδόν ομόφωνα. Αντίθετα, η ECR, η PfE και η ESN τάχθηκαν συντονισμένα κατά – και οι τρεις ακροδεξιές κοινοβουλευτικές ομάδες ψήφισαν κατά με συντριπτική πλειοψηφία των ψήφων τους, κάτι που ανταποκρίνεται στο πρότυπο σύμφωνα με το οποίο η δημοκρατική συναίνεση συνοδεύεται από σθεναρή αντίσταση της ακροδεξιάς.

Η συνολική συμμετοχή στην ψηφοφορία ήταν υψηλή, πάνω από το 92% των κατεχόμενων εδρών – κάτι που αντιστοιχεί στο συνηθισμένο επίπεδο των τελικών ψηφοφοριών της Τρίτης. Μεταξύ των κοινοβουλευτικών ομάδων που συμμετείχαν, την υψηλότερη συμμετοχή είχε η ακροδεξιά ESN (πάνω από 96%), ενώ την χαμηλότερη είχε η PfE (λιγότερο από 87%) – και οι δύο, ωστόσο, ψήφισαν κατά συντονισμένα και με την ίδια εσωτερική συνοχή. Από τα ίδια τα στοιχεία δεν είναι δυνατό να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τον λόγο αυτής της διαφοράς.