Handhaving van het EU-recht in de periode 2023–2025

De resolutie is gebaseerd op het verslag van de Commissie juridische zaken (JURI), dat is opgesteld door rapporteur Dainius Žalimas van de fractie Renew. In dit verslag beoordeelt de commissie hoe de Europese Commissie en de lidstaten het EU-recht toepassen en handhaven. Het belangrijkste instrument van de Commissie is de inbreukprocedure, die kan uitmonden in een zaak voor het Hof van Justitie van de EU.

In de resolutie wordt betreurd dat de Commissie het jaarverslag over de toepassing van het EU-recht voor het jaar 2024 niet heeft gepubliceerd. Hiermee heeft zij een einde gemaakt aan de praktijk die zij sinds 1983 in acht nam.

De resolutie vermeldt ook concrete cijfers. Het aantal afgeronde inbreukprocedures is gedaald van 1 030 in 2023 tot 535 in 2024. Het aantal lopende zaken is in dezelfde periode gestegen van 1 461 naar 1 493, en het aantal nieuwe zaken van 528 naar 567. Volgens voorlopige gegevens werden er van 1 januari tot en met 31 juli 2025 345 procedures afgesloten en waren er 1 559 lopende procedures. In alle drie de jaren hadden de meeste lopende procedures betrekking op het milieu.

Volgens de resolutie moet de Commissie transparante en objectieve criteria publiceren op basis waarvan zij zaken voor een procedure selecteert. Zij moet consequent een procedure inleiden, ook wanneer een lidstaat een arrest van het Hof van Justitie niet naleeft, met inbegrip van voorstellen voor forfaitaire bedragen of dwangsommen. In de resolutie wordt ernstige bezorgdheid geuit over het feit dat de Commissie aarzelt om naar de rechter te stappen, zelfs bij duidelijke en aanhoudende inbreuken. De lidstaten worden opgeroepen om de termijnen voor de omzetting van richtlijnen in nationaal recht na te leven; volgens het Single Market Scoreboard bedraagt de gemiddelde vertraging bij richtlijnen inzake de interne markt 11,9 maanden. Het spreekt ook zijn krachtige steun uit voor het conditionaliteitsmechanisme in verband met de rechtsstaat en zijn bezorgdheid over het feit dat constitutionele en hoogste rechtbanken in sommige lidstaten het voorrangbeginsel van het EU-recht ondermijnen.

416 leden stemden voor de resolutie, 190 tegen en 15 onthielden zich. Alle vier de fracties van de pro-Europese meerderheid steunden de resolutie vrijwel unaniem: EPP 150 stemmen voor, 2 tegen en 3 onthoudingen; S&D alle 118 voor; Renew 59 voor en 1 onthouding; Greens/EFA alle 45 voor. Hun standpunten komen naar voren in het debat van 28 april 2026.

Rapporteur Dainius Žalimas (Renew) zei bij de presentatie van het verslag: „Het Europese recht is slechts zo sterk als de tenuitvoerlegging ervan.“ Schaduwrapporteur Lukas Mandl (EPP) wees erop dat „op het niveau van de lidstaten en elders het EU-recht soms nog ingewikkelder wordt toegepast dan het in werkelijkheid op Europees niveau wordt voorgeschreven“. Schaduwrapporteur Eric Sargiacomo (S&D) riep de Commissie op om „de democratische eis niet op te offeren op het altaar van ondoordachte deregulering, die gericht is op kortetermijnwinst“. Schaduwrapporteur Tineke Strik (Groenen/EFA) richtte de scherpste woorden tot de Commissie: „Commissarissen, u bent de hoeders van de Verdragen, en daarom roep ik u op: wees niet alleen bemiddelaars, maar spoor ook misstanden op en maak een einde aan de straffeloosheid.“ De uitspraken zijn vertaald uit het woordelijke verslag van het debat.

Extreemlinks (The Left) stemde overwegend voor: 41 voor, 1 tegen, 1 onthouding. De extreemrechtse fracties stemden tegen: ECR 69 stemmen tegen en 5 onthoudingen, PfE 73 tegen en 2 onthoudingen, ESN 25 tegen en 1 onthouding. Niemand uit deze drie fracties stemde voor. De EPP en extreemrechts hebben bij deze stemming niet gestemd.