Sprawozdanie Komisji w sprawie praworządności za rok 2025

Komisja co roku publikuje sprawozdanie dotyczące przestrzegania przez państwa członkowskie zasad państwa prawa oraz innych wartości wymienionych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, w tym demokracji, wolności, równości i praw człowieka. Szóste wydanie tego sprawozdania przyjęto 8 lipca 2025 r. Parlament zareagował na nią rezolucją z własnej inicjatywy Komisji Wolności Obywatelskich (LIBE), która zatwierdziła sprawozdanie 14 kwietnia 2026 r. stosunkiem głosów 50 : 17 : 2. Sprawozdawcą był Konstantinos Arvanitis z grupy The Left. Na posiedzeniu plenarnym rezolucja została przyjęta 387 głosami za, 191 przeciw, a 46 posłów wstrzymało się od głosu.

Rezolucja wzywa do zapewnienia niezależności sędziów i prokuratorów oraz losowego przydzielania spraw. W walce z korupcją domaga się pełnego członkostwa UE w GRECO oraz przyspieszenia przeglądu rozporządzenia w sprawie Urzędu Europejskiego Prokuratora (EPPO). Porusza kwestie ochrony dziennikarzy, pluralizmu mediów oraz nadużywania programów szpiegowskich typu Pegasus, Predator czy Paragon Graphite. Osobny rozdział poświęcony jest również przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego. Wśród postulatów znajduje się również wiążąca dyrektywa przeciwko praktykom konwersyjnym wobec osób LGBTIQ+ oraz ratyfikacja Konwencji Stambulskiej przez wszystkie państwa członkowskie.

W kwestii budżetu rezolucja z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, by prawie połowę środków z wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034 uzależnić od przestrzegania zasad państwa prawa i Karty Praw Podstawowych. Państwa, które naruszają art. 2, nie powinny odzyskać już zamrożonych środków. W rezolucji z zadowoleniem przyjęto fakt, że Komisja ocenia również Albanię, Czarnogórę, Macedonię Północną i Serbię, oraz wyrażono chęć rozszerzenia tej oceny na wszystkie kraje kandydujące i potencjalne kraje kandydujące.

W rezolucji wielokrotnie i z imienia krytykuje się Węgry. Zarzuca się im koncentrację władzy wykonawczej nad prokuratorami, nadużywanie przyspieszonych procedur legislacyjnych oraz niewykonanie sześciu zaleceń Komisji od 2022 roku. Przypomina o toczącym się postępowaniu na podstawie art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, którego – zgodnie z rezolucją – Rada nie jest w stanie kontynuować.

Za rezolucją zagłosowały wszystkie cztery grupy proeuropejskiej większości. Grupa Renew głosowała jednomyślnie (63 głosy za), Greens/EFA oddała 41 głosów za i 3 wstrzymały się od głosu. Grupa S&D oddała 107 głosów za i 13 wstrzymało się od głosu, z czego 12 w delegacji hiszpańskiej. W EPP 132 posłów głosowało za, 11 przeciw, a 12 wstrzymało się od głosu. Za głosowała również frakcja The Left (39 głosów za, 1 wstrzymujący się). ECR (67 głosów przeciw, 10 wstrzymujących się), PfE (73 głosy przeciw, 1 wstrzymujący się) oraz ESN (26 głosów przeciw) zagłosowały przeciwko. Żaden z przedstawicieli skrajnej prawicy nie zagłosował zatem za przyjęciem rezolucji.

W trakcie debaty 28 kwietnia 2026 r. sprawozdawcy pomocniczy proeuropejskiej większości bronili tekstu. Fredis Beleris (EPP) określił go jako wyważony, a państwo prawa jako „filar, na którym opiera się zaufanie obywateli do instytucji”. Juan Fernando López Aguilar (S&D) stwierdził, że „w państwie prawa nie ma miejsca na podwójne standardy”. Sophie Wilmès (Renew) stwierdziła, że wprowadzenie rocznego cyklu dotyczącego państwa prawa jest „przedmiotem szerokiego konsensusu wśród demokratów zgromadzonych w tej Izbie”. Diana Riba i Giner (Greens/EFA) ostrzegła: „jesteśmy świadkami upadku demokracji”. Sprawozdawca Konstantinos Arvanitis (The Left) stwierdził: „przedstawiliśmy sprawozdanie, które, jak sądzę, odzwierciedla szerszy konsensus”. Cytaty zostały przetłumaczone z języka greckiego, hiszpańskiego i francuskiego.