Europejska tarcza demokracji: zalecenia dotyczące przeciwdziałania zagranicznej ingerencji i dezinformacji

Specjalna komisja ds. europejskiej tarczy demokracji (EUDS) powstała w Parlamencie Europejskim już w grudniu 2024 r. jako następczyni wcześniejszych komisji INGE zajmujących się zagraniczną ingerencją. Po półtora roku pracy komisja przedstawiła sprawozdanie końcowe zawierające zalecenia, nad którego przyjęciem Parlament głosował podczas posiedzenia plenarnego w Strasburgu. Sprawozdawcą był Tomas Tobé (EPP); w opracowaniu tekstu brali również udział sprawozdawcy pomocniczy z grup S&D, Renew i Greens/EFA – czyli z pozostałych trzech grup demokratycznych – a także z grup ECR, PfE, ESN i The Left, co oznacza, że było to sprawozdanie o pełnym zasięgu politycznym, obejmujące całe spektrum.

Istotą zaleceń jest propozycja utworzenia unijnego centrum na rzecz odporności demokratycznej – niezależnego centrum doskonałości zajmującego się zwalczaniem zagranicznej ingerencji informacyjnej i dezinformacji, posiadającego jasny mandat, budżet oraz obowiązkowy udział państw członkowskich. W sprawozdaniu Rosja została wskazana jako główne zewnętrzne zagrożenie dla europejskiej demokracji ze względu na ataki hybrydowe na infrastrukturę krytyczną (ataki cybernetyczne, sabotaż, podpalenia, szpiegostwo, zakłócanie sygnału), a jako kolejnych podmiotów wymieniono Białoruś, Chiny, Iran i Koreę Północną. Wzywa do rozszerzenia sankcji na tych, którzy umożliwiają dezinformację lub pomagają w obchodzeniu istniejących sankcji, oraz potępia rosyjskie, motywowane politycznie „czarne listy” przedstawicieli UE, dziennikarzy i europosłów.

W obszarze cyfrowym zalecenia nie wzywają do wprowadzenia nowych przepisów, ale do konsekwentnego egzekwowania rozporządzenia DSA oraz ustawy o sztucznej inteligencji – platformy powinny ponosić odpowiedzialność za walkę z botami wpływającymi na wybory. W zakresie odporności wyborczej proponuje się zaliczenie infrastruktury wyborczej do infrastruktury krytycznej, wprowadzenie zasady „poznaj swojego darczyńcę” w odniesieniu do darowizn politycznych w kryptowalutach, środki przeciwko deepfake’om i oszukańczym reklamom oraz ochronę list wyborczych. Podkreśla również wzmocnienie umiejętności korzystania z mediów, wsparcie niezależnego społeczeństwa obywatelskiego, finansowanie dziennikarstwa śledczego oraz ustanowienie „Europejskiego Dnia Gotowości” 24 lutego – w rocznicę rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Zgromadzenie plenarne przyjęło zalecenie stosunkiem głosów 420 za, 220 przeciw, przy 26 wstrzymujących się. Wśród czterech demokratycznych frakcji panowała niemal całkowita zgoda – EPP, S&D oraz Renew głosowały jednogłośnie za, a Greens/EFA niemal jednogłośnie. Natomiast przeciwko rekomendacji wystąpiły w sposób skoordynowany ECR, PfE i ESN – wszystkie trzy skrajnie prawicowe frakcje zagłosowały przeciw przeważającą większością swoich głosów, co odpowiada schematowi, w którym demokratyczny konsensus towarzyszy zdecydowanemu sprzeciwowi skrajnej prawicy.

Ogólna frekwencja w głosowaniu była wysoka i wyniosła ponad 92 procent obsadzonych mandatów – odpowiada to typowemu poziomowi frekwencji podczas wtorkowych głosowań końcowych. Spośród uczestniczących frakcji najwyższą frekwencję odnotowała skrajnie prawicowa ESN (ponad 96 procent), natomiast najniższą – PfE (nieco poniżej 87 procent) – przy czym obie głosowały przeciwko w sposób skoordynowany i z taką samą wewnętrzną spójnością. Na podstawie samych liczb nie można wywnioskować przyczyny tej różnicy.