Uprawnienia do emisji: spór o przyszłość rezerwy rynkowej w systemie ETS

Parlament Europejski w Strasburgu przyjął swoje stanowisko negocjacyjne w sprawie przeglądu rynkowej rezerwy stabilizacyjnej (MSR) w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji UE (EU ETS). Jest to mechanizm, który od 2019 r. równoważy podaż i popyt na uprawnienia do emisji, a od 2023 r. będzie również trwale usuwał („unieważniał”) uprawnienia przekraczające ustalony próg, aby na rynku nie powstała ich nadwyżka.

W kwietniu 2026 r. Komisja Europejska zaproponowała całkowite zniesienie tego unieważniania — uprawnienia przekraczające dotychczasowy próg 400 milionów sztuk powinny według niej pozostać w rezerwie jako „poduszka płynnościowa” na przyszłe wahania na rynku po połowie lat 30. Komisja Ochrony Środowiska (ENVI), a następnie zgromadzenie plenarne, odeszły od tej propozycji i wybrały rozwiązanie pośrednie: unieważnienie pozostaje w mocy, ale próg, powyżej którego uprawnienia są unieważniane, od 1 marca 2027 r. wzrasta z 400 do 650 milionów sztuk.

Sala plenarna zatwierdziła swoje stanowisko w pierwszym czytaniu stosunkiem głosów 367 do 240, przy czym 59 posłów wstrzymało się od głosu. Jest to mandat negocjacyjny na rozmowy trójstronne z Radą, a nie ostateczne przyjęcie ustawy.

W centrum Parlamentu panowała zgoda: za głosowała EPP (139 do 36), S&D (114 do 14) oraz Renew (64 do 9) — w przypadku S&D i Renew głosowanie było bardzo jednolite, natomiast w EPP poparcie było nieco mniej jednolite. Greens/EFA była jedyną z czterech grup demokratycznych, która była przeciwna (8 : 13), przy czym znaczna część posłów wstrzymała się od głosu — o tym poniżej. Sprawozdawcą sprawozdania jest Pierfrancesco Maran (S&D); wszystkie cztery grupy demokratyczne miały swoich sprawozdawców pomocniczych.

Stanowisko Greens/EFA jest interesujące w kontekście głosowania, które odbyło się tydzień wcześniej w komisji ENVI, gdzie ten sam tekst kompromisowy poparli wszyscy obecni członkowie grupy Verts/ALE. Na posiedzeniu plenarnym grupa jako całość nie zdołała osiągnąć jednoznacznego poparcia.

Przeciwko głosowały również wszystkie trzy skrajnie prawicowe grupy — ECR (17 : 58), PfE (6 : 66) oraz ESN (2 : 23) — jednomyślnie i w sposób skoordynowany. Mimo to znalazły się po stronie przegranych: projekt został przyjęty dzięki sojuszowi EPP, S&D i Renew, a nie dzięki sojuszowi z skrajną prawicą.

Ogólna frekwencja w głosowaniu wyniosła 92,9% (666 z 717 obsadzonych miejsc), co odpowiada typowej wtorkowej frekwencji na posiedzeniu plenarnym. Na uwagę zasługuje zachowanie frakcji Greens/EFA i The Left: w obu grupach (frekwencja odpowiednio 92,5 % i odpowiednio 88,6%) znaczna część obecnych członków – 57% w przypadku Greens/EFA i 59% w przypadku The Left – zdecydowała się wstrzymać od głosu zamiast wyraźnie opowiedzieć się za lub przeciw. W żadnej innej grupie odsetek osób wstrzymujących się od głosu nie przekroczył 12%.